Vijf vragen bij elke claim
Niet elke gezondheidsclaim is even sterk onderbouwd. Een vast setje vragen helpt je om aannames, ervaringen en echt bewijs uit elkaar te halen.
De HUID+-toets
- Wie zegt dit, en met welke achtergrond?
- Waarop is het gebaseerd: onderzoek of een verhaal?
- Hoe sterk is het bewijs?
- Wordt er iets verkocht?
- Past het bij onafhankelijke richtlijnen?
Hoe sterk is het bewijs?
Niet elk onderzoek weegt even zwaar. Een kleine studie levert zelden zekerheid; systematische reviews en meta-analyses wegen zwaarder. In richtlijnen wordt de zekerheid vaak met het GRADE-systeem ingedeeld in vier niveaus: hoog, redelijk, laag en zeer laag. Belangrijk: een lage bewijskracht betekent niet dat iets niet werkt, maar dat we het nog niet zeker weten. Er loopt onderzoek naar is dus iets heel anders dan het is bewezen werkzaam.
Rode vlaggen
Een paar signalen die om voorzichtigheid vragen:
- Er wordt een enkele oorzaak aangewezen (gluten, suiker, zuivel, de darm, toxines).
- Er wordt een product verkocht: dan kan er een belangenconflict spelen.
- Er wordt over wonderen gesproken, zoals geneest, herstelt alles of werkt altijd.
- De claim rust vooral op ervaringen en getuigenissen, niet op onderzoek.
Natuurlijk is niet hetzelfde als veilig
Ook natuurlijke supplementen kunnen schaden: hoge doses vitamine A geven risico’s in de zwangerschap, te veel selenium is giftig, en kruiden kunnen met medicijnen interacteren. Of iets veilig is, hangt af van de dosis en de stof, niet van het etiket. En ervaringen zijn waardevol, maar geen bewijs: uit een enkel verhaal, hoe overtuigend ook, kun je geen algemene conclusie trekken.
Kort samengevat
Toets elke gezondheidsclaim met vijf vragen: wie zegt het, waarop is het gebaseerd, hoe sterk is het bewijs, wordt er iets verkocht, en past het bij onafhankelijke richtlijnen? Onthoud dat lage bewijskracht onzeker betekent, niet onwerkzaam, dat wonderwoorden en verkoop rode vlaggen zijn, en dat natuurlijk niets zegt over veiligheid.