De huidbarrière is de hoeksteen
Constitutioneel eczeem (atopische dermatitis) is in de eerste plaats een barrièreziekte. Een verstoorde huidbarrière maakt de huid droog, prikkelbaar en gevoeliger voor irritatie en infecties. De basis van de aanpak is daarom consequent smeren: regelmatig en royaal een vette, neutrale crème (emolliënten) aanbrengen houdt de huid gehydrateerd en versterkt de barrière. Dat is geen optioneel extraatje, maar de hoeksteen, en doet aantoonbaar meer dan welk dieet ook.
Voeding is zelden de oorzaak
Hele voedingsgroepen schrappen zonder een aangetoonde allergie helpt niet en vergroot de kans op tekorten. Voeding is zelden de oorzaak van constitutioneel eczeem. Bij baby’s geldt zelfs het omgekeerde van wat vaak wordt gedacht: vroege introductie van allergene voeding zoals pinda en ei, rond vier tot zes maanden, verlaagt de kans op voedselallergie. Bij hoogrisicokinderen met ernstig eczeem liet de bekende LEAP-studie een sterke daling van pinda-allergie zien. Uitstellen wordt afgeraden.
Even iets dieper
Door de verstoorde huidbarrière kan het lichaam via de huid gevoelig raken voor voedingsstoffen, de zogeheten dual-allergen-hypothese. Juist vroeg en ernstig eczeem is daarom een risicofactor voor allergie. De les: niet allergenen weglaten, maar de barrière verzorgen en allergene voeding tijdig introduceren.
Histamine en anti-inflammatoir: het bewijs is beperkt
Een histaminevrij dieet wordt soms als de oplossing gepresenteerd, maar alleen een subgroep met een verlaagde DAO-activiteit heeft er mogelijk baat bij, en het bewijs is van lage zekerheid. Vraag er gericht naar bij passende klachten; schrap niet standaard. Hetzelfde geldt voor het anti-inflammatoire dieet: dat is een gezonde basis, maar dat het het eczeem zelf vermindert is niet bewezen. Er loopt onderzoek naar, en dat is iets heel anders dan bewezen werkzaam.
Supplementen: alleen bij een tekort
De richtlijnen zijn terughoudend. Voor een micronutriënt is het bewijs het sterkst: vitamine D. Een meta-analyse uit 2024 vond een afname van de ernst bij suppletie, met matige bewijskracht. Bij een aangetoond of vermoed tekort is suppletie zinvol, al vervangt het de reguliere behandeling niet. Voor omega-3, zink en pre- en probiotica is het beeld zwakker en wisselend. Corrigeer een aangetoond tekort, maar suppleer niet voor de zekerheid.
Kort samengevat
Eczeem is een barrièreziekte: dagelijks smeren en irritantia mijden doen meer dan welk dieet ook. Voeding is zelden de oorzaak, dus schrap niets zonder aangetoonde allergie, en stel bij baby’s de introductie van allergene voeding juist niet uit. Suppleer alleen bij een tekort; vitamine D heeft het sterkste bewijs.
Dit artikel is educatief en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Heb je eczeemklachten, overleg met je huisarts of dermatoloog. Pas voeding bij kinderen alleen aan met begeleiding van een arts of diëtist.